Menu

Burn-out en psychiatrische stoornissen (demo)

2020/3

Header afbeelding

Burn-out en psychiatrische stoornissen (demo)

2020/3

Samenvatting

Burn-out en overspanning komen veel voor. Van alle werkenden die hun baan onderbraken geeft 15% van de vrouwen en 9% van de mannen aan dat dit te maken had met klachten die in 92% van de gevallen door een huis- of bedrijfsarts werden geduid als overspanning of burn-out. Burn-out is ook verantwoordelijk voor 29% van al het werkgerelateerde ziekteverzuim. Burn-outklachten lijken bij een steeds groter deel van de werknemers voor te komen. Hoe dit komt is niet met zekerheid te zeggen. Is het onze samenleving, die almaar sneller en ingewikkelder wordt? Is het de betere bekendheid met de diagnose en vinden mensen het gemakkelijker om erover te praten? Zowel de betere bekendheid als het doorbreken van het taboe heeft een drempelverlagend effect op de gang naar de GGZ en veel mensen met stressgerelateerde klachten komen daar dan ook. De teksten over burn-out in deze nascholing zijn gebaseerd op de NHG-Standaard Overspanning en burn-out, die het Nederlands Huisartsen Genootschap samen met vertegenwoordigers vanuit de GGZ hierover in 2018 opstelde. In de psychiatrische classificatiesystemen heeft de diagnose burn-out echter geen plaats. Regelmatig wordt dit beeld geclassificeerd als aanpassingsstoornis, somatisch-symptoomstoornis of licht depressieve stoornis. Het onderscheid met deze en andere psychiatrische stoornissen is ook niet altijd gemakkelijk te maken. Bovendien is er regelmatig sprake van burn-outklachten bij psychiatrische stoornissen, met name stressorgerelateerde en stemmingsstoornissen. Daarom wordt in deze nascholing aan beide stoornissen speciaal aandacht besteed.

Stressorgerelateerde- en stemmingsstoornissen komen veel voor. De belangrijkste zijn de depressieve stemmingsstoornissen. Ongeveer 19% van de mensen lijdt er gedurende zijn leven een bepaalde periode aan en het begint vaak in de jonge volwassenheid. Het merendeel van de kinderen van depressieve ouderen ontwikkelt zelf ook een angststoornis of depressie. Depressie komt bij vrouwen twee keer zo vaak voor als bij mannen. In de DSM-5 wordt depressie geclassificeerd als depressieve stoornis, behorend tot de depressieve-stemmingsstoornissen, maar voor de overzichtelijkheid spreken we in deze nascholing van ‘depressie’. Deze nascholing is gebaseerd op de meest recente internationale literatuur.

In Blok A wordt ingegaan op de diagnostiek van burn-out en daarna op de differentiële diagnostiek ten opzichte van de stressorgerelateerde en stemmingsstoornissen, met name depressie. Vervolgens wordt in Blok B de behandeling besproken van burn-out en van burn-outklachten bij patiënten met een stressorgerelateerde of stemmingsstoornis.

Leerdoelen

Na afloop van deze nascholing:

  • kent u de fysiologie van het stressresponssysteem;
  • kunt u een differentiële diagnose maken tussen burn-out en stressorgerelateerde of stemmingsstoornis;
  • kent u de behandeling van burn-out en kunt u bepalen welk deel daarvan u aan de huisarts kunt laten;
  • kunt u burn-outklachten bij stressorgerelateerde en stemmingsstoornissen behandelen of een dergelijke behandeling superviseren.

Auteur

Prof. dr. Hoogendijk, W.J.G.

Witte Hoogendijk is hoogleraar en hoofd van de afdeling Psychiatrie bij het Erasmus MC in Rotterdam. Als psychiater behandelt hij vooral patiënten met stressgerelateerde stoornissen en daar geeft hij ook onderwijs in. Daarnaast doet hij al 30 jaar onderzoek naar de biologische, psychologische en sociale rol die stress speelt bij het ontstaan van stressgerelateerde aandoeningen, zoals burn-out en depressie. Resultaten en visie vanuit dit onderzoek heeft Witte Hoogendijk regelmatig voor een breder publiek vertaald op televisie (Nieuwsuur, VPRO’s Labyrint, VARA’s Nieuwslicht, Coen Verbraaks Kijken in de ziel, NOS journaal, VARA’s Paul Witteman en Buitenhof) en in de geschreven pers (NRC Handelsblad, de Volkskrant, etc.). Samen met de Volkskrant journalist Wilma de Rek schreef hij het boek Van Big Bang tot Burn-out: het grote verhaal over stress en het boek Leef als een beest. Belangenverstrengeling: geen.

Opmerkingen

Opmerking
Dit nascholingsprogramma is in twee gedeelten, Blok A en Blok B, door te werken. U zult daar ruim drie uur voor nodig hebben. Mogelijk beklijft de stof beter als u het programma in twee losse gedeelten doorwerkt.

Toets

U krijgt voor deze nascholing punten toegekend als u de afsluitende toets succesvol (≥ 70% correct beantwoord) hebt afgerond.

Nota bene

Houd bij hoe lang u met dit programma bent bezig geweest. Het is voor de redactie van AccreDidact en voor de Accreditatiecommissie Bij- en Nascholing (ABNA) van de NVvP nuttig te weten hoeveel tijd u in totaal nodig hebt gehad om het gehele programma door te werken, de opdrachten uit te voeren, de vragen te beantwoorden en ten slotte alle vragen op de losse toets volledig en adequaat te beantwoorden. Als u de toets volledig hebt ingevuld, ga dan na hoeveel tijd u in totaal aan dit programma hebt besteed. Vul de totaal bestede tijd in bij de betreffende vraag na de toets.

Verdieping

De externe links naar artikelen en andere verdiepende internetbronnen zijn ondergebracht in de verdieping. Ook vindt u soms toelichtende figuren en tabellen in de verdieping. In de verdieping wordt u naar een externe pagina geleid, het huidige venster blijft actief. De verdieping herkent u aan één van de volgende symbolen:

 verdieping icoon

Disclaimer

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Voorzover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 20 juni 1974, St.b. 351, zoals gewijzigd bij Besluit van 23 augustus 1985, St.b. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht. Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatie- of andere werken (artikel 16 Auteurswet 1912), in welke vorm dan ook, dient men zich tot de samenstellers/uitgever te wenden.

De uitgever heeft datgene gedaan wat redelijkerwijs van haar kan worden gevergd om de rechten van de auteursrechthebbenden op de beelden te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die menen rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden. Deze zal in navolgende drukken van dit werk dergelijke omissies corrigeren.

De inzichten in de geneeskunde en wetenschap zijn voortdurend aan verandering onderhevig als gevolg van onderzoek en ervaring. De redactie, auteurs en uitgever zijn uiterst zorgvuldig te werk gegaan, om ervoor te zorgen dat de in dit nascholingsprogramma verstrekte informatie, in overeenstemming is met de huidige kennis van zaken. Dit ontslaat de gebruiker van deze nascholing echter niet van de verplichting om aan de hand van bestaande richtlijnen, protocollen en wetenschappelijke informatie te controleren of de daar verstrekte informatie afwijkt van de gegevens in dit boek en daarmee vast te stellen of de inhoud nog in overeenstemming is met de huidige stand van zaken ten aanzien van kennis en handelen.

Ondanks alle aan de samenstelling van deze uitgave bestede zorg, zal noch de uitgever, noch de auteur aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige fout die in deze uitgave zou kunnen voorkomen.

Prevalentie en diagnostiek

Casuïstiek

Opdracht

De bedoeling van dit onderdeel is dat u de casussen uitwerkt met de kennis die u nu hebt en op de manier waarop u het nu doet, dus nog zonder de stof van dit nascholingsprogramma doorgenomen te hebben. Op die manier achterhaalt u wat u op dit moment weet over overspanning en burn-out.

Casus 1 Petronella Verschuur

Petronella is een 24-jarige vrouw, die zich sinds een maand gespannen en gejaagd voelt en niet meer tegen harde geluiden kan. Bij het minste of geringste is zij geïrriteerd, waar haar huisgenoten weer op reageren. Na dergelijke aanvaringen heeft Petronella regelmatig een onverwachte huilbui. De afgelopen twee maanden heeft zij hard gestudeerd voor haar tentamens psychologie en is zij weinig buiten geweest. Petronella heeft slecht geslapen, maar is niet moe en het concentreren gaat ook nog wel. Het valt haar op dat wanneer zij voor een tentamen nog een extra opdracht moet maken, haar klachten even naar de achtergrond gaan en het resultaat nog redelijk goed is. Zij heeft het gevoel dat het niet lang meer moet duren. Gelukkig is de tentamenperiode bijna voorbij, maar voor de zekerheid consulteert zij de huisarts met de vraag of zij een burn-out heeft. De huisarts belt u voor advies.

Vraag a

Welk symptoom staat bij burn-out op de voorgrond?

Verklarende woordenlijst
Literatuurlijst
  • American Medical Association: 7 steps to prevent burnout in your practice. AMAWire Aug 11, 2015. https://wire.ama-assn.org/practice-management/7-steps-prevent-burnout-your-practice
  • Bastiaanssen M, Loo M, Terluin B, et al. Landelijke Eerstelijns Samenwerkingsafspraak Overspanning en burn-out. Huisarts & Wetenschap 2011;54:11-6.
  • Bianchi R, Schonfeld IS. Defining Physician Burnout, and Differentiating Between Burnout and Depression-I. Mayo Clin Proc. 2017 Sep;92(9):1455. Doi: 10.1016/j.mayocp.2017.07.007.
  • Bianchi R, Schonfeld IS, Laurent E. Burnout symptoms: depressive manifestations under psychosocial labels? Asia Pac Psychiatry 2017;9(3). Doi:10.1111/appy.12280.
  • Bianchi R, Schonfeld IS, Laurent E. The Trouble With Burnout: An Update on Burnout-Depression Overlap. Am J Psychiatry 2019;176(1):79 (https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2018.18091026).
  • DSM-5. Nederlandse vertaling. Amsterdam: Uitgeverij Boom; 2014.
  • Fink G. Encyclopedia of stress. 2e dr. San Diego: Academic press; 2007.
  • GGZ-Standaarden. Zorgstandaarden. Aanpassingsstoornis (incl. overspanning en burn-out) (https://www.ggzstandaarden.nl/).
  • Hoogendijk WJG, Rek W de. Van Big bang tot burn-out. Amsterdam: Uitgeverij Balans; 2017.
  • Hoogendijk WJ, Horst HE van der. Burnout in family practice: comment on the NHG guideline 'Stress and burnout'. Ned Tijdschr Geneeskd. 2019 Oct 1;163:pii: D4297. PMID: 31580034.
  • Jonsdottir IH, Dahlman AS. Mechanisms in endocrinology: Endocrine and immunological aspects of burnout: a narrative review. Eur J Endocrinol. 2019 Mar;180(3):R147-R158.
  • Klink JJ van der, Terluin B. Aanpassingsstoornissen. In: Hengeveld MW, Balkom AJLM van, Heeringen C van, et al. (red). Leerboek psychiatrie (Hoofdstuk 10.1: Depressieve-stemmingsstoornissen, p 321-342). 3e dr. Utrecht: De Tijdstroom Uitgeverij; 2016.
  • Leiter MP, Durup J. The discriminant validity of burnout and depression. Anxiety Stress Coping 1994;7:357-73. Doi:10.1080/10615809408249357.
  • Melnick ER, Powsner SM, Shanafelt TD. In reply – defining physician burnout, and differentiating between burnout and depression. Mayo Clin Proc. 2017;92(9):1456-8. Doi:10.1016/ j.mayocp.2017.07.005.
  • Messias E, Flynn V. The Tired, Retired, and Recovered Physician: Professional Burnout Versus Major Depressive Disorder. Am J Psychiatry 2018 Aug 1;175(8):716-9. Doi: 10.1176/appi.ajp.2018.17121325.
  • Messias E, Flynn V. Burnout and Depression: Same Phenomenon or Overlapping Constructs? Response to Bianchi et al. Am J Psychiatry. 2019 Jan 1;176(1):79-80. Doi: 10.1176/appi.ajp.2018.18091026r.
  • Nederlands Huisarts Genootschap. NHG-Standaard Depressie (https://www.nhg.org/?tmp-no-mobile=1&q=node/1743#idp23344).
  • NIVEL. Nivel zorgregistraties eerste lijn. 2015 (http://www.nivel.nl/nl/NZR/zorgregistraties-eerstelijn).
  • NVAB, LVE, NHG. Een lijn in de eerste lijn bij overspanning en burn-out. Multidisciplinaire richtlijn Overspanning en burn-out voor eerstelijns professionals. 2011.
  • Nyenrode Business Universiteit en Intermediair. Nationaal Salaris Onderzoek 2017. https://magazine.intermediair.nl/issue/15-11-2017/nationaal-salaris-onderzoek-2017-de-resultaten/
  • Oosterberg E. GGZ in de huisartsenpraktijk. Utrecht: NHG; 2016.
  • Oquendo MA, Bernstein CA, Mayer LES. A Key Differential Diagnosis for Physicians – Major Depression or Burnout? JAMA Psychiatry 2019 Jul 17. Doi: 10.1001/jamapsychiatry.2019.1332.
  • Rek W de, Hoogendijk WJG. Leef als een beest. Amsterdam: Uitgeverij Balans; 2018.
  • Rotenstein LS, Torre M, Ramos MA, et al. Prevalence of Burnout Among Physicians: A Systematic Review. JAMA. 2018 Sep 18;320(11):1131-50. Doi: 10.1001/jama.2018.12777.
  • Schears RM. Defining Physician Burnout, and Differentiating Between Burnout and Depression-II. Mayo Clin Proc. 2017 Sep;92(9):1455-6. Doi: 10.1016/j.mayocp.2017.07.006.
  • Smid GE, Boelen PA. PTSS en traumatische rouw. Houten: Prelum/Accredidact; 2018.
  • Starmans R, et al. Generieke module. Psychische klachten in de huisartsenpraktijk. Utrecht: Kwaliteitsontwikkeling GGZ; 2017 (https://www.ggzstandaarden.nl/)
  • TNO/CBS-rapport. Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2012. Methodologie en globale resultaten (https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2013/19/nationale-enquete-arbeidsomstandigheden-2012).
  • TNO/CBS-rapport. Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2017. Methodologie en globale resultaten. https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2018/16/nationale-enquete-arbeidsomstandigheden-2018
  • Trimbos-instituut. Multidisciplinaire richtlijn Depressie. 3e revisie. 2013 (https://www.nhg.org/sites/default/files/content/nhg_org/uploads/multidisciplinaire_richtlijn_depressie_3e_revisie_2013.pdf).
  • Verschuren C, et al. Multidisciplinaire richtlijn overspannenheid en burn-out voor eerstelijns professionals. Amsterdam/Utrecht: LVE, NHG, NVAB; 2011.
  • Wurm W, Vogel K, Holl A, et al. Depression-burnout overlap in physicians. PLoS One 2016;11(3):e0149913. Doi:10.1371/journal.pone. 0149913.
Externe bronnen
Help en toelichting

Hieronder vindt u een korte beschrijving als hulp bij het gebruik van de eLearning- en eindtoetsmodule van AccreDidact.

U kunt dit scherm (en andere schermen in deze module) sluiten door rechts bovenin op het blauwe kruis te klikken. Heeft u ondanks de onderstaande instructie toch nog vragen? Neem dan gerust contact met AccreDidact op: klik hier.

Menu en navigatie

De menu-navigatie bevindt zich aan de linkerkant en bevat de indeling van het programma. U ziet hier direct uw voortgang en door te klikken op reeds gelezen hoofdstukken kunt u navigeren door het programma. Als u een hoofdstuk heeft afgerond, wordt het menu bijgewerkt en ziet u dus uw voortgang.

Onder de inhoudsopgave vindt u verder – soms optioneel – de leerdoelen, informatie over de auteur(s), links naar externe bronnen en deze helpfunctie. Eenmaal geopend kunt u deze items sluiten door op het blauwe kruis rechts bovenin te klikken.

U kunt het menu ‘in- en uitklappen’ door op onderstaand icoon te klikken.

hamburger

Vragen beantwoorden

De vragen in deze module – entreetoets, tussenvragen, vragen bij een casus en toetsvragen – kunt u beantwoorden door een of meer vakjes aan te klikken of – in het geval van open vragen – tekst te typen in het tekstvak. Zodra uw antwoord is genoteerd, verschijnt het juiste antwoord met een toelichting en kunt u verder lezen.

Let op: in sommige browsers moet u – bij open vragen – naast het tekstvak klikken om uw antwoord vast te leggen en verder te kunnen gaan.

Let op: bij meerkeuzevragen met meer opties dient u altijd even te bevestigen wat uw definitieve antwoord is, zie de afbeelding hieronder. Nota bene: heeft een meerkeuzevraag slechts een enkel goed antwoord dan staat voor de antwoordcategorieën geen vierkantje maar een rondje.

meerkeuze

Kan ik tussentijds stoppen en afsluiten?

Ja, dat kan. Uw voortgang en ingevoerde antwoorden blijven bewaard voor de volgende keer dat u het programma weer opent.

Verdieping

Op diverse plaatsen in de tekst vindt u in de rechtermarge een icoon dat aangeeft dat er op dit punt een verdieping staat. Een verdieping kan extra toelichting of aanvullende informatie bevatten. U opent de verdieping door op het icoon te klikken en kunt deze weer sluiten door op het blauwe kruis rechts bovenin te klikken.

verdieping2

Noten

In de lopende tekst vindt u in een donker rondje de noten: als u erop klikt ziet u de achterliggende tekst. Met een volgende klik sluit de noot en kunt u weer verder.

Externe links

Zowel de lopende tekst als verdiepingen en de toelichting op vragen kunnen links naar externe websites bevatten. Als u hierop klikt, wordt er altijd een nieuw venster of tabblad in uw browser geopend. Hierdoor blijft de module van AccreDidact beschikbaar.

Afbeeldingen

De afbeeldingen die u in de programma’s van AccreDidact aantreft, zijn mogelijk geschaald om ze goed weer te geven in de lopende tekst. U kunt altijd op de afbeelding klikken om deze te tonen in het werkelijke formaat, zodat u eventuele details beter kunt zien. U kunt de afbeelding weer sluiten door ergens in uw scherm te klikken.

Literatuurlijst, leerdoelen en auteurs

Deze items vindt u aan de linkerkant van het scherm, in het menu onder de inhoudsopgave. Als u een item geopend heeft, kunt u dit sluiten door op het blauwe kruis rechts bovenin te klikken.

Eindtoets

De afsluitende toets bestaat uit meerkeuzevragen. Net als in de eLearning is er naast de vraagstelling ook een visueel verschil tussen vragen met een goed antwoord (rondjes) en vragen waarbij u om meerdere antwoorden wordt gevraagd (vierkantjes).

Heeft u de toets gehaald dan komt u in een scherm waarin u een korte enquête over de nascholing kunt invullen. Daarna kunt u uw punten direct laten toevoegen aan GAIA/PE-Online/KABIZ/KRT (kies ‘nee’ als u niet geregistreerd bent of uw punten elders verzamelt) en aangeven hoe lang u over de nascholing, inclusief toets, heeft gedaan.

U heeft drie pogingen om de eindtoets met een voldoende af te ronden. Mocht u nog een poging nodig hebben dan moet de toets gereset worden (zie hieronder). U zult de eLearning dan opnieuw moeten doorlopen.

resultaat

Externe bronnen en verklarende woordenlijst

Indien nuttig kunnen aan een eLearning externe bronnen (denk aan een online rekentool of het Farmacotherapeutisch Kompas) en/of een woordenlijst worden toegevoegd. Net als bij alle andere vensters geldt dat u deze met een klik op het blauwe kruis rechts bovenin sluit.

Beeld bij dit programma
Leerdoelen

Na afloop van deze nascholing:

  • kent u de fysiologie van het stressresponssysteem;
  • kunt u een differentiële diagnose maken tussen burn-out en stressorgerelateerde of stemmingsstoornis;
  • kent u de behandeling van burn-out en kunt u bepalen welk deel daarvan u aan de huisarts kunt laten;
  • kunt u burn-outklachten bij stressorgerelateerde en stemmingsstoornissen behandelen of een dergelijke behandeling superviseren.
Samenvatting

Burn-out en overspanning komen veel voor. Van alle werkenden die hun baan onderbraken geeft 15% van de vrouwen en 9% van de mannen aan dat dit te maken had met klachten die in 92% van de gevallen door een huis- of bedrijfsarts werden geduid als overspanning of burn-out. Burn-out is ook verantwoordelijk voor 29% van al het werkgerelateerde ziekteverzuim. Burn-outklachten lijken bij een steeds groter deel van de werknemers voor te komen. Hoe dit komt is niet met zekerheid te zeggen. Is het onze samenleving, die almaar sneller en ingewikkelder wordt? Is het de betere bekendheid met de diagnose en vinden mensen het gemakkelijker om erover te praten? Zowel de betere bekendheid als het doorbreken van het taboe heeft een drempelverlagend effect op de gang naar de GGZ en veel mensen met stressgerelateerde klachten komen daar dan ook. De teksten over burn-out in deze nascholing zijn gebaseerd op de NHG-Standaard Overspanning en burn-out, die het Nederlands Huisartsen Genootschap samen met vertegenwoordigers vanuit de GGZ hierover in 2018 opstelde. In de psychiatrische classificatiesystemen heeft de diagnose burn-out echter geen plaats. Regelmatig wordt dit beeld geclassificeerd als aanpassingsstoornis, somatisch-symptoomstoornis of licht depressieve stoornis. Het onderscheid met deze en andere psychiatrische stoornissen is ook niet altijd gemakkelijk te maken. Bovendien is er regelmatig sprake van burn-outklachten bij psychiatrische stoornissen, met name stressorgerelateerde en stemmingsstoornissen. Daarom wordt in deze nascholing aan beide stoornissen speciaal aandacht besteed.

Stressorgerelateerde- en stemmingsstoornissen komen veel voor. De belangrijkste zijn de depressieve stemmingsstoornissen. Ongeveer 19% van de mensen lijdt er gedurende zijn leven een bepaalde periode aan en het begint vaak in de jonge volwassenheid. Het merendeel van de kinderen van depressieve ouderen ontwikkelt zelf ook een angststoornis of depressie. Depressie komt bij vrouwen twee keer zo vaak voor als bij mannen. In de DSM-5 wordt depressie geclassificeerd als depressieve stoornis, behorend tot de depressieve-stemmingsstoornissen, maar voor de overzichtelijkheid spreken we in deze nascholing van ‘depressie’. Deze nascholing is gebaseerd op de meest recente internationale literatuur.

In Blok A wordt ingegaan op de diagnostiek van burn-out en daarna op de differentiële diagnostiek ten opzichte van de stressorgerelateerde en stemmingsstoornissen, met name depressie. Vervolgens wordt in Blok B de behandeling besproken van burn-out en van burn-outklachten bij patiënten met een stressorgerelateerde of stemmingsstoornis.

Auteur

Prof. dr. Hoogendijk, W.J.G.

Witte Hoogendijk is hoogleraar en hoofd van de afdeling Psychiatrie bij het Erasmus MC in Rotterdam. Als psychiater behandelt hij vooral patiënten met stressgerelateerde stoornissen en daar geeft hij ook onderwijs in. Daarnaast doet hij al 30 jaar onderzoek naar de biologische, psychologische en sociale rol die stress speelt bij het ontstaan van stressgerelateerde aandoeningen, zoals burn-out en depressie. Resultaten en visie vanuit dit onderzoek heeft Witte Hoogendijk regelmatig voor een breder publiek vertaald op televisie (Nieuwsuur, VPRO’s Labyrint, VARA’s Nieuwslicht, Coen Verbraaks Kijken in de ziel, NOS journaal, VARA’s Paul Witteman en Buitenhof) en in de geschreven pers (NRC Handelsblad, de Volkskrant, etc.). Samen met de Volkskrant journalist Wilma de Rek schreef hij het boek Van Big Bang tot Burn-out: het grote verhaal over stress en het boek Leef als een beest. Belangenverstrengeling: geen.